Haarveranderingen tijdens de menopauze raken vaak meer dan alleen je uiterlijk. Haar hangt nauw samen met hoe we onszelf zien. Meer haren in de douche, een dunnere paardenstaart of een scheiding die breder lijkt dan vroeger kan daarom verrassend persoonlijk voelen.

Begrijpen wat er gebeurt, helpt. Hormonale veranderingen kunnen de groeicyclus van het haar beïnvloeden, maar ze zijn niet de enige mogelijke oorzaak van dunner wordend haar of meer haaruitval. Weten wat er achter de verandering kan zitten, is de eerste stap naar de juiste zorg voor je haar en hoofdhuid.

Wat haaruitval tijdens de menopauze veroorzaakt

Haar groeit in cycli. Elke haarzakje doorloopt een groeifase, een overgangsfase en een rustfase, waarna het haar uiteindelijk uitvalt. Hormonen beïnvloeden deze cyclus. De veranderingen tijdens de perimenopauze en menopauze kunnen invloed hebben op hoe je haar groeit en hoe vol het eruitziet [1].

Oestrogeenspiegels schommelen tijdens de perimenopauze en dalen na de menopauze. Deze veranderingen kunnen de groeicyclus van het haar beïnvloeden en bijdragen aan veranderingen in haardichtheid en structuur [2, 3]. Androgenen, een groep hormonen waartoe ook testosteron behoort, kunnen eveneens invloed hebben op haarzakjes. Bij sommige vrouwen worden genetisch gevoelige haarzakjes geleidelijk kleiner en produceren ze fijnere haren. Dat kan leiden tot een bredere scheiding of dunner haar rond de kruin, in plaats van duidelijk afgebakende kale plekken [1, 4].

Hormonen zijn maar een deel van het verhaal. Stress, schildklieraandoeningen, een laag ijzergehalte, te weinig eiwit en bepaalde medicijnen kunnen ook bijdragen aan haaruitval of meer uitval. Vaak spelen meerdere factoren tegelijk. Daarom is het belangrijker om de oorzaak te begrijpen dan om elke verandering als menopauzeklacht te behandelen [4, 5, 6].

Oestrogeenspiegels schommelen tijdens de perimenopauze en dalen na de menopauze.

Hoe je hormonale haaruitval herkent

Hormoongerelateerd dunner wordend haar ontwikkelt zich vaak geleidelijk. Misschien merk je dat je scheiding breder lijkt, je hoofdhuid rond de kruin beter zichtbaar is of je paardenstaart dunner aanvoelt dan vroeger. Sommige vrouwen merken ook meer uitval, of dat hun haar zijn oude volume niet meer terugkrijgt.

Deze veranderingen kunnen samenhangen met haaruitval volgens het vrouwelijk patroon, maar het uiterlijk alleen bevestigt de oorzaak niet. Andere vormen van haaruitval kunnen er hetzelfde uitzien, en er kan meer dan één factor meespelen [4].

Plotselinge uitval, duidelijke kale plekken, pijn aan de hoofdhuid, roodheid of schilfering verdienen medische aandacht. Deze signalen kunnen wijzen op een aandoening die een andere aanpak vraagt. Een arts of dermatoloog kan helpen vaststellen wat er speelt en passende behandelopties met je bespreken.

De rol van stress

Stress kan de groeicyclus van het haar beïnvloeden, al is het effect niet altijd direct zichtbaar. Flinke lichamelijke of emotionele stress kan telogeen effluvium uitlokken. Daarbij komen meer haren dan normaal in de uitvalfase terecht. De extra uitval wordt vaak pas een paar maanden na de aanleiding merkbaar [6].

De perimenopauze kan samenvallen met verschillende bronnen van stress, zoals verstoorde slaap, veranderende verantwoordelijkheden en klachten die het dagelijks leven minder voorspelbaar maken. Stressmanagement kan niet elke vorm van haaruitval terugdraaien. Regelmatig bewegen, ontspanningsoefeningen en gewoontes die je slaap ondersteunen kunnen wel een waardevol onderdeel van je zelfzorg zijn.

Houdt de uitval aan of wordt die sterker, dan is het zinvol om verder te kijken dan stress alleen. Schildklieraandoeningen, voedingstekorten, medicijnen en hormonale veranderingen kunnen ook bijdragen. De oorzaak vinden helpt bij het bepalen van de volgende stappen [5, 6].

Dagelijkse zorg voor je hoofdhuid

Er bestaat geen shampoo, supplement of huismiddeltje dat werkt bij elke vorm van haaruitval. Een vaste routine kan helpen het haar dat je hebt te beschermen. Wie de onderliggende oorzaak aanpakt, heeft meer kans op verbetering.

Voeding. Haar bestaat grotendeels uit het eiwit keratine. Voldoende eiwit via je voeding is dus belangrijk [5]. IJzer draagt bij tot de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine, en zink draagt bij tot de instandhouding van normaal haar [7]. Eieren, linzen, bonen, bladgroenten, noten en zaden leveren een breed scala aan nuttige voedingsstoffen. Supplementen helpen vooral wanneer er een tekort is vastgesteld, niet wanneer je waarden al op peil zijn [5].

Hoofdhuidverzorging. Kies een shampoo die bij je hoofdhuid past en was zo vaak als nodig is om je hoofdhuid schoon en comfortabel te houden. Zachtjes omgaan met je haar kan breuk helpen beperken, vooral als je haar fijner of kwetsbaarder is geworden. Hoofdhuidmassage wordt soms aangeraden om de haargroei te ondersteunen, maar het bewijs daarvoor is beperkt [8]. Ook rozemarijnolie wordt onderzocht, al is er nog niet genoeg sterk bewijs om het een effectieve behandeling voor menopauzegerelateerde haaruitval te noemen [9]. Etherische oliën kunnen de hoofdhuid irriteren, dus wees voorzichtig als je ze wilt proberen.

Supplementen. Als je haar dunner wordt, is het verleidelijk om meteen een haarsupplement te proberen. Extra ijzer, zink of andere voedingsstoffen helpen waarschijnlijk niet als je geen tekort hebt, en te veel van bepaalde stoffen kan schadelijk zijn [5]. Een zorgverlener kan beoordelen of bloedonderzoek of gerichte suppletie zinvol is.

Dagelijkse gewoontes. Gebruik milde haarverzorgingsproducten, beperk intensief föhnen en stylen met hitte en vermijd kapsels die strak aan de haarwortels trekken. Zo beperk je breuk en voorkom je extra schade, al behandelen deze stappen hormonale haaruitval zelf niet [10]. Haar verandert langzaam. Geef een nieuwe routine dus tijd en vraag advies als je haar dunner blijft worden.

Wanneer je naar een arts gaat

Merk je aanhoudende of toenemende haaruitval, plotselinge uitval, kale plekken of veranderingen aan je hoofdhuid, neem dan contact op met je huisarts of een dermatoloog. Vraag ook om hulp als de verandering je zelfvertrouwen raakt of je er veel last van hebt.

Afhankelijk van je klachten en medische voorgeschiedenis kan je arts bloedonderzoek overwegen om te kijken naar ijzertekort of schildklierproblemen, je medicatie nalopen of andere mogelijke oorzaken onderzoeken. Hormoononderzoek is niet altijd nodig om haaruitval volgens het vrouwelijk patroon vast te stellen. Is de oorzaak duidelijker, dan kun je samen passende opties bespreken. Dat kan een medische behandeling zijn, maar ook een aanpassing van je haarverzorgingsroutine [4, 6].

In het kort

Dunner wordend haar tijdens de perimenopauze en menopauze kan samenhangen met hormonale veranderingen, maar hormonen vertellen niet het hele verhaal. Erfelijkheid, stress, schildklieraandoeningen en voedingstekorten kunnen ook meespelen. Zachte haarverzorging, voedzaam eten en gewoontes die je slaap en welzijn ondersteunen kunnen je haar helpen beschermen. De juiste behandeling hangt af van de oorzaak. Is de verandering plotseling, aanhoudend of zorgwekkend, vraag dan medisch advies in plaats van aan te nemen dat het gewoon bij de menopauze hoort.

Veelgestelde vragen

Is haaruitval tijdens de menopauze blijvend? Dat hangt af van de oorzaak. Sommige vormen van extra uitval verbeteren zodra de aanleiding voorbij is, terwijl haaruitval volgens het vrouwelijk patroon zonder behandeling kan toenemen. Wordt je haar merkbaar dunner, dan kan een arts of dermatoloog helpen de oorzaak te vinden en je opties te bespreken.

Welke voedingsstoffen zijn het belangrijkst voor je haar tijdens de menopauze? Eiwit, ijzer en zink spelen allemaal een belangrijke rol in het lichaam, ook bij processen die met haargroei te maken hebben. Gevarieerd eten helpt je om in je behoefte te voorzien, maar supplementen zijn geen gegarandeerde oplossing. Vermoed je een tekort, overleg dan met een zorgverlener voordat je met supplementen begint.

Maakt hoofdhuidmassage echt verschil? Hoofdhuidmassage kan ontspannend voelen, maar er is weinig bewijs dat het de haargroei wezenlijk verbetert. Zie het als een optioneel onderdeel van je routine, niet als een bewezen behandeling voor haaruitval.

Hoe lang duurt het voordat je verbetering ziet? Haar groeit langzaam, en veranderingen in uitval of dichtheid worden pas na verloop van tijd zichtbaar. Wordt de onderliggende oorzaak aangepakt, dan kan verbetering enkele maanden duren. Hoe lang precies, hangt af van het type haaruitval en de behandeling.

Wanneer ga je met haaruitval naar een arts? Vraag medisch advies als je haaruitval plotseling, plaatselijk of aanhoudend is, of gepaard gaat met veranderingen aan je hoofdhuid of andere klachten, zoals ongewone vermoeidheid. Deze signalen kunnen oorzaken hebben buiten de menopauze die het onderzoeken waard zijn.

-----------------------------------------------------

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en is geen medisch advies.

-----------------------------------------------------

Bronnen

• [1] Grymowicz M, Rudnicka E, Podfigurna A, et al. Hormonal effects on hair follicles. International Journal of Molecular Sciences. 2020.

• [2] Santoro N, Roeca C, Peters BA, Neal-Perry G. The menopause transition: signs, symptoms, and management options. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. 2021.

• [3] Mirmirani P. Hormonal changes in menopause: do they contribute to a 'midlife hair crisis' in women? British Journal of Dermatology. 2011.

• [4] Ramos PM, Miot HA. Female pattern hair loss: a clinical and pathophysiological review. Anais Brasileiros de Dermatologia. 2015.

• [5] Almohanna HM, Ahmed AA, Tsatalis JP, Tosti A. The role of vitamins and minerals in hair loss: a review. Dermatology and Therapy. 2019.

• [6] Asghar F, Shamim N, Farooque U, Sheikh H, Aqeel R. Telogen effluvium: a review of the literature. Cureus. 2020.

• [7] European Commission. Commission Regulation (EU) No 432/2012 establishing a list of permitted health claims made on foods. Official Journal of the European Union. 2012.

• [8] Koyama T, Kobayashi K, Hama T, Murakami K, Ogawa R. Standardized scalp massage results in increased hair thickness by inducing stretching forces to dermal papilla cells in the subcutaneous tissue. Eplasty. 2016.

• [9] Panahi Y, Taghizadeh M, Marzony ET, Sahebkar A. Rosemary oil vs minoxidil 2% for the treatment of androgenetic alopecia: a randomized comparative trial. Skinmed. 2015.

• [10] Billero V, Miteva M. Traction alopecia: the root of the problem. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology. 2018.